Schulden van natuurlijke personen staan al jaren hoog op de politieke en maatschappelijke agenda. Dat geldt in Nederland, maar ook op Europees niveau. Steeds vaker gaat het over betalingsachterstanden, problematische schulden en nieuwe betaalvormen zoals achteraf betalen. In deze blog zoom ik in op de buitengerechtelijke incasso: het innen van privaatrechtelijke schulden zonder tussenkomst van de rechter. Wat mag een schuldeiser wel en niet doen? En welke bescherming heeft een consument?
Buitengerechtelijke incasso betekent dat een schuldeiser probeert om een openstaande factuur betaald te krijgen via herinneringen, aanmaningen of door inschakeling van een incassobureau. Pas als dat niet lukt, volgt eventueel een gerechtelijke procedure. Het doel van een buitengerechtelijk traject is dus om betaling te realiseren zonder dat een rechter eraan te pas komt.
De basisregels staan in Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek. Als een schuldenaar niet op tijd betaalt, raakt hij in verzuim. Vanaf dat moment mag de schuldeiser wettelijke rente in rekening brengen. Die rente is een vergoeding voor het feit dat het geld te laat wordt ontvangen. De hoogte van de wettelijke rente wordt periodiek vastgesteld en sluit aan bij de renteontwikkelingen in de markt.
Naast rente mogen ook buitengerechtelijke incassokosten worden gerekend. Deze kosten zijn wettelijk gemaximeerd in het Besluit vergoeding voor buitengerechtelijke incassokosten. Er geldt een vaste staffel met percentages over de hoofdsom, met een minimum van 40 euro bij kleine vorderingen. Het gaat om een forfaitair systeem: niet de daadwerkelijk gemaakte kosten zijn doorslaggevend, maar het wettelijke maximum.
Voor consumenten geldt extra bescherming. Incassokosten mogen pas in rekening worden gebracht nadat een kosteloze veertiendagenbrief is verstuurd. In die brief moet duidelijk staan welk bedrag aan incassokosten verschuldigd zal zijn als niet binnen veertien dagen wordt betaald. Gebeurt dat niet correct, dan zijn de incassokosten niet verschuldigd. Ook geldt dat bij meerdere openstaande termijnen de bedragen eerst moeten worden samengevoegd voordat incassokosten worden berekend. Zo wordt voorkomen dat bij elke gemiste termijn opnieuw het minimumbedrag van 40 euro wordt gerekend.
Sinds 1 april 2024 geldt daarnaast de Wet kwaliteit incassodienstverlening. Deze wet verplicht incassobureaus om zich te registreren in een incassoregister en stelt eisen aan hun werkwijze. Zij moeten zorgvuldig communiceren, duidelijk zijn over kosten en geen ongepaste druk uitoefenen. Het doel is misstanden in de incassobranche tegen te gaan en schuldenaren beter te beschermen. Gerechtsdeurwaarders en advocaten zijn uitgezonderd van de registratieplicht, omdat zij al onder eigen toezicht staan.
Bij consumentenkrediet gelden weer aparte regels. In Boek 7 BW is bepaald dat de rente en kosten bij consumptief krediet wettelijk zijn gemaximeerd. Het Besluit kredietvergoeding bepaalt hoeveel rente maximaal mag worden gerekend. Bij betalingsachterstand mag alleen een vertragingsvergoeding worden gevraagd die binnen deze maximale kredietvergoeding blijft. In die gevallen gelden de gewone incassokostenregels niet, omdat de vergoeding al alle kosten omvat.
Een actueel onderwerp is Buy Now Pay Later (BNPL), oftewel achteraf betalen. Diensten van aanbieders zoals Klarna maken het mogelijk om een aankoop pas na levering te betalen. Juridisch wordt dit vaak gezien als een vorm van krediet. Lange tijd vielen sommige BNPL-diensten buiten het strenge kredietregime, bijvoorbeeld als de betaling binnen drie maanden moest plaatsvinden en er geen of slechts beperkte kosten werden gerekend. Dat leidde tot discussie, vooral wanneer bij te late betaling alsnog rente en incassokosten werden opgelegd.
De herziene Richtlijn consumentenkrediet brengt hierin verandering. BNPL-aanbieders zullen onder het kredietregime gaan vallen. Dat betekent onder meer een vergunningsplicht en een verplichting om de kredietwaardigheid van consumenten te toetsen. Hiermee wil de wetgever voorkomen dat consumenten, en met name jongeren, ongemerkt in problematische schulden terechtkomen.
Samenvattend: buitengerechtelijke incasso is een belangrijk instrument om betaling van schulden af te dwingen, maar het is strikt gereguleerd. Wettelijke rente, gemaximeerde incassokosten en kwaliteitseisen voor incassobureaus zorgen voor een balans tussen het belang van de schuldeiser en de bescherming van de schuldenaar. Juist in een tijd waarin nieuwe betaalvormen steeds populairder worden, is kennis van deze regels belangrijker dan ooit.
Heb je vragen over incasso’s of wil je weten wat uw positie is als schuldeiser of schuldenaar? Neem dan gerust contact op met ons kantoor. Danique Hendrikx is bereikbaar via: ln.wal-xat-oilisnoc@xkirdneh.euqinad
Geschreven door Nina Herzig, juridisch stagiaire